basvuru-yollarinin-tuketilmesilisted

# Başvuru Yollarının Tüketilmesi ## Görev İhlali giderebilecek etkili ve erişilebilir olağan kanun yollarının doğru tespiti ve usulüne uygun tüketildiğinin doğrulanması; erken veya geç başvuru riskini önlemek. ## Soğuk başlangıç (intake) - Şikâyet edilen işlem adli yargıdan mı, idari yargıdan mı, yoksa idari bir işlemden mi kaynaklanıyor? - Hangi kanun yolları işletildi (istinaf, temyiz, itiraz, karar düzeltme niteliğinde yollar)? - İşletilen yolda esasa ilişkin şikâyetler açıkça dile getirildi mi? - Hâlâ açık ve etkili bir kanun yolu kaldı mı? ## Denetim şeması 1. Kural — Anayasa m.148/3 ve 6216 m.45/2: ihlal iddiasına ilişkin olarak kanunda öngörülmüş idari ve yargısal başvuru yolları tüketilmeden bireysel başvuru yapılamaz. 2. Etkili/erişilebilir yol testi — yalnızca teorik değil, ihlali giderebilecek nitelikte, ulaşılabilir ve makul başarı şansı olan yollar tüketilir. Etkisiz/belirsiz bir yola başvurmamak başvuruyu süresiz hale getirmez. 3. Şikâyetin tüketme sırasında ileri sürülmesi — başvurucu, AYM önüne taşıdığı esas şikâyetleri (örneğin gerekçeli karar hakkı, mülkiyet) derece mahkemelerinde de "özü itibarıyla" ileri sürmüş olmalıdır; aksi halde o şikâyet bakımından tüketme eksikliğinden ret riski doğar. 4. Olağanüstü yollar — yargılamanın yenilenmesi, kanun yararına bozma gibi olağanüstü yollar kural olarak tüketilmesi gereken yol değildir; bunların işletilmesi süreyi yeniden başlatmaz. 5. İstisna — yolların açıkça etkisiz veya fiilen ulaşılamaz olduğu hallerde tük