adil-yargilanma-hakkilisted

# Adil Yargılanma Hakkı İhlali ## Görev Anayasa m.36 ve AİHS m.6 kapsamındaki adil yargılanma güvencelerinden hangisinin somut olayda ihlal edildiğini tespit etmek ve kanun yolu şikâyetinden ayırmak. ## Soğuk başlangıç (intake) - Hangi yargılamada, hangi güvence ihlal edildi (erişim, gerekçe, eşitlik, süre)? - Mahkeme esaslı iddialarınızı/delillerinizi gerekçeyle karşıladı mı? - Yargılama ne kadar sürdü; gecikme kime atfedilebilir? - Şikâyetiniz sonucun yanlışlığına mı, usulün adilliğine mi ilişkin? ## Denetim şeması 1. Uygulanabilirlik — m.36: medeni hak ve yükümlülükler ile suç isnadı uyuşmazlıklarında güvence devreye girer. 2. Mahkemeye erişim — aşırı harç, katı süre/şekil yorumu, fiilî engeller erişim hakkını ölçüsüzce sınırlıyorsa ihlal doğar (m.13 ölçülülük süzgeci). 3. Gerekçeli karar hakkı — mahkeme, davanın sonucuna etkili, esaslı iddiaları karşılamak zorundadır; susulan esaslı itiraz ihlal nedeni olabilir. Her argümana ayrı yanıt aranmaz. 4. Silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama — taraflardan birine tanınan usuli üstünlük, sunulan görüş/delile yanıt imkânının verilmemesi ihlaldir. 5. Makul süre — uyuşmazlığın karmaşıklığı, tarafların ve yargı makamlarının tutumu, başvurucu için önem ölçütleriyle değerlendirilir; yargı kaynaklı uzun gecikme ihlaldir. 6. Masumiyet karinesi ve diğer ceza güvenceleri — m.38 ile birlikte değerlendirilir. Sınır: Delil takdiri ve hukuk kuralının yorumu kural olarak kanun yolu şikâyetidir; ancak takdir "açık keyfîlik / bariz takdir